Với các trường hợp này chúng ta cần làm gì để giúp trẻ?
Tại sao trẻ lo lắng, bít tất tay khi phải đi học?
Như chúng ta đã biết, trẻ mỏ có rất nhiều lo âu và xuất hiện ở từng độ tuổi. Ngay từ bé, trẻ thường bám theo kêu khóc khi mẹ rời nhà đi chợ hay đi làm. lo lắng thường gặp ở trẻ em 1 - 3 tuổi, tỷ lệ ngang nhau ở hai giới. Có thể khởi phát ở tuổi trước khi đi học, nhưng nhiều trường hợp bắt đầu ở 10 - 12 tuổi; thể nặng điển hình là không chịu đi học.
Có nhiều căn do dẫn đến hiện tượng trên:
Các yếu tố tâm lý xã hội: Trẻ nhỏ chưa trưởng thành và còn lệ thuộc vào mẹ; có nhiều lo sợ xảy ra trong tuổi phát triển như sợ mất mẹ, sợ mất tình của mẹ,... đặc biệt là sợ phải chia ly với mẹ (sợ mất mẹ). trẻ nít chỉ cảm thấy an toàn khi có mặt cha mẹ mình.
Các Nhân tố tính cách: Việc trẻ nít không muốn đi học, sợ đi học có thể là do trẻ nhận thức kém không theo kịp các bạn; trẻ khó thích nghi với môi trường mới do có điều kiện ăn ở, chăm nom khác biệt so với môi trường cũ... Một số trẻ thường chu đáo tỉ mỉ, muốn làm vui lòng, có xu hướng tuân. Gia đình có thiên hướng gắn bó chăm nom nhau, trẻ thơ được chiều chuộng, bố mẹ quá quan tâm.
Việc đổi thay môi trường sống, chuyển trường, chuyển lớp, chuyển chỗ ở đều là các tình huống gây stress với những trẻ này.
nguyên tố di truyền: Các nghiên cứu gia đình cho thấy con trẻ bị lo âu thường là con của người bị rối loạn lo âu chia ly thời trẻ.
nguyên tố học tập: trẻ thơ thường tập nhiễm tính cách của cha mẹ. ba má bị lo âu ám ảnh sợ, con cái sẽ thích nghi với các cảnh ngộ mới với tính cách ám ảnh sợ, đặc biệt là với môi trường học đường.
nguyên tố từ môi trường: Các nguyên tố bất lợi từ môi trường như điều kiện sinh hoạt và học tập nghèo nàn, trình độ nghiệp vụ sự phạm yếu kém, đôi khi trẻ bị bạn doạ hay bị cô giáo mắng, đánh, tạo sức ép...
ba má, giáo viên nên gần gụi, cổ vũ trẻ, giúp trẻ giảm bớt lo âu khi đi học. (ảnh minh họa)
biểu đạt và giải pháp
Một số trẻ stress lo âu khi thay đổi môi trường kèm theo các triệu chứng bệnh về thực thể như buồn nôn, đau bao tử, đau chỗ này đau chỗ khác, đau đầu, đau bụng, choáng váng, chóng mặt, các triệu chứng này giống như cảm cúm. Ở trẻ lớn hơn và thanh thiếu niên, có thể thấy các triệu chứng tiêu biểu về tim mạch và hô hấp, đau ngực, hồi hộp, chóng mặt, choáng váng, nghẹt thở. Một số trẻ còn kèm theo các trình bày của rối loạn giấc ngủ như đòi mẹ hay người có quan hệ gắn bó nằm bên cạnh cho đến khi trẻ ngủ, sợ bóng tối, khó ngủ, ác mộng…
Với những trường hợp này, trước tiên, chúng ta cần tĩnh tâm tìm hiểu duyên do khiến con lo lắng, sợ đến trường. Khi tìm được nguyên do xác thực chúng ta mới có thể tìm được cách khắc phục hạp.
ba má nên gần gụi, lắng tai và theo dõi những tâm tình và biểu thị của con cái. Tuyệt đối không tạo sức ép cho trẻ, đồng thời có thể góp ý để nghiêm phụ biết tình trạng của con, từ đó vắt khích lệ con nhiều hơn, giúp con dần làm quen với môi trường mới. Chúng ta cũng có thể nhờ nghiêm phụ tạo điều kiện để con ngồi gần, chơi cùng các bạn có tính cách vui vẻ, hòa đồng trong lớp để trẻ chóng vánh tìm được niềm vui kết giao khi đến trường.
ngoại giả, cha mẹ không nên tả thái độ quá sốt sắng hay bị chi phối khi trẻ kêu mệt, đau đầu, đau bụng, buồn nôn hoặc có các triệu chứng này. Vì khi đó, trẻ có thể càng cố tình tỏ ra trầm trọng hơn và viện vào cớ đó để nghỉ học, hay không làm những việc chúng không thích. ba má cũng cần xác định rằng, những khó khăn này của trẻ không thể chấm dứt ngay nên cần bền chí để trợ giúp con khắc phục.
Điều thiết thực nhất là cha mẹ nên chuẩn bị cho trẻ làm quen với môi trường mới ngay từ khi trẻ còn học ở bậc học dưới hay ở nhà bằng cách rèn cho con biết tuân một số quy tắc như ngồi yên, giữ im lặng trong khoảng thời gian nhất định, giúp con làm quen dần với các kiến thức mới... Khi dạy con, ba má cần chọn lọc theo ý thích của con và không nên theo kiểu bắt ép nhồi nhét. Hoạt động học tập nên xen kẽ với hoạt động chơi như vẽ, tô màu, xếp hình... Bố mẹ có thể dạy trẻ phê duyệt các hoạt động trong cuộc sống hằng ngày như để trẻ đếm, lấy bát, đũa mỗi bữa cơm, đếm bậc cầu thang, làm phép trừ số táo, số kẹo đã ăn...
Tuy nhiên, khi chúng ta đã tìm hiểu tận tường các duyên do và đã kiên trì thực hiện các cách khắc phục mà trẻ vẫn có bộc lộ lo lắng, sợ hãi tăng lên hoặc mệt mỏi, sút cân thì việc cần làm là đưa trẻ đến các chuyên gia sức khỏe tâm thần và tâm lý để nhận sự đánh giá tham mưu và viện trợ kịp thời.
ThS Tâm lý Nguyễn Như Phương
